Aukje Nauta: ‘Meer met werkgever praten om burn-out tegen te gaan’

14 november 2022 · Leestijd 3 min

Burn-outs hebben niet alleen te maken met werkdruk, maar ook met miscommunicatie, ziet organisatiepsycholoog Aukje Nauta. Ze vindt dat werknemers en werkgevers opener met elkaar moeten praten om burn-outs tegen te gaan.

Nauta doet onderzoek naar ‘duurzame inzetbaarheid’: hoe mensen lang vakkundig en vitaal kunnen blijven werken. Dat mensen uitvallen met stressklachten, heeft te maken met veel meer dan hoge werkdruk en personeelstekorten, ziet ze. “Daar gaat een hele wereld achter schuil. Het kan ook te maken hebben met schaamte, bijvoorbeeld over dat je iets niet kunt wat je wel denkt te moeten kunnen.”

En daar gaat het mis. Want vaak kroppen werknemers die gevoelens op in plaats van naar de werkgever toe te stappen, ziet Nauta. “Ze durven het niet aan te geven als ze iets dwarszit of als iets niet lukt, uit angst een promotie te missen of een flexcontract niet verlengd te krijgen.” 

Toch is het heel belangrijk om op tijd aan de bel te trekken, zegt Nauta. “Als we eerder kwetsbaarheid durven te delen op de werkvloer, kun je samen aan een oplossing werken.”

Coalities vormen

Nauta adviseert werknemers dan ook om ‘coalities’ te vormen. “Dus als je denkt: ‘ben ik knettergek omdat ik Excel niet snap?’, bespreek het dan met collega’s die je vertrouwt. Misschien lopen die tegen hetzelfde probleem aan. En met z’n vijven is het veel makkelijker om een cursus Excel aan te vragen bij de baas dan in je eentje.”

Daar staat tegenover dat werkgevers zich ook kwetsbaar en transparant moeten opstellen, zegt Nauta. “Zelfonthulling roept zelfonthulling op. Als je altijd doet alsof je zelf alles goed doet en nergens over twijfelt, nodig je werknemers ook niet uit om te delen waar ze mee zitten.”

Als voorbeeld van hoe het niet moet noemt ze uitgeverij Prometheus, waar volgens recente artikelen onder leiding van uitgever Mai Spijkers een “verstikkende angstcultuur” zou heersen. “Mensen zeiden toen die affaire speelde: genialiteit komt met een bepaalde gekte, dus als je ambitieus bent moet je accepteren dat je af en toe op je donder krijgt. Dat is echt een gedateerd beeld.”

Werkvormen

De beste bedrijven hebben wel een ‘cultuur van ambitie’, maar combineren dat met een ‘sfeer van psychologische veiligheid’, zegt Nauta. “Het klinkt alsof dat haaks op elkaar staat, maar het zijn echt twee aparte dimensies.”

Die sfeer van psychologische veiligheid kan een organisatie bijvoorbeeld aanwakkeren door teamoverleggen en individuele gesprekken te organiseren waar de werkgever zich ook kwetsbaar opstelt. “Het helpt om daarbij bepaalde werkvormen te gebruiken die mensen uitdagen om open hun werkproblemen op tafel te leggen. Daardoor stel je vragen die je normaal niet aan elkaar stelt.”

Tot slot kun je als werknemer stilstaan bij wat je eigen verlangens zijn. “Waarom wil je én kitesurfen én een drukke carrière én drie kinderen opvoeden?”, zegt Nauta. “Schaamte komt voort uit het niet kunnen voldoen aan de norm. Maar als je nadenkt over wat je zelf wilt in plaats van hoe je aan de verwachtingen van anderen voldoet, kun je daaraan ontsnappen.”